ગુજરાત એટલે તહેવારો, ઉમંગ અને પરંપરાનું જીવંત રાજ્ય. અહીં દર મહિને કોઈ ને કોઈ ઉત્સવ આવે છે અને દરેક ઉત્સવ સાથે એક આગવી સંસ્કૃતિ, ખાણી-પીણી અને લોકજીવન જોડાયેલું છે. પતંગોથી ભરેલું આકાશ હોય કે ગરબાની રમઝટ, ધુળેટીના રંગ હોય કે દિવાળીના દીવા — આ દરેક પ્રસંગ ગુજરાતી પરિવારોને એકબીજાની નજીક લાવે છે. આ લેખમાં અમે ગુજરાતના તહેવારો ની લિસ્ટ 2026 તારીખ અને વાર સાથે એક જ જગ્યાએ મૂકી છે, જેથી તમે આખા વર્ષનું આયોજન સરળતાથી કરી શકો.
નીચે પહેલાં આખા વર્ષની એક ઝડપી યાદી (માસ્ટર ટેબલ) આપી છે અને ત્યાર બાદ ગુજરાતના મુખ્ય તહેવારો વિશે વિગતવાર માહિતી, તેમનું મહત્વ અને ઉજવણીની રીત સમજાવી છે.
📌 નોંધ: હિન્દુ તહેવારોની તારીખ પંચાંગ અને તિથિ પ્રમાણે નક્કી થાય છે, જ્યારે ઈદ, મોહરમ જેવા તહેવારો ચંદ્રદર્શન પર આધારિત હોવાથી એક-બે દિવસ આગળ-પાછળ થઈ શકે છે. અંતિમ પુષ્ટિ માટે સ્થાનિક પંચાંગ જોવો સલાહભર્યું છે.
ગુજરાતના તહેવારો 2026 – સંપૂર્ણ યાદી (તારીખ સાથે)
| ક્રમ | તહેવાર (Festival) | તારીખ 2026 | વાર |
|---|---|---|---|
| 1 | ઉત્તરાયણ / મકર સંક્રાંતિ | 14 જાન્યુઆરી | બુધવાર |
| 2 | વાસી ઉત્તરાયણ | 15 જાન્યુઆરી | ગુરુવાર |
| 3 | વસંત પંચમી | 23 જાન્યુઆરી | શુક્રવાર |
| 4 | મહા શિવરાત્રી | 15 ફેબ્રુઆરી | રવિવાર |
| 5 | હોળી (હોળિકા દહન) | 3 માર્ચ | મંગળવાર |
| 6 | ધુળેટી | 4 માર્ચ | બુધવાર |
| 7 | રામ નવમી | 27 માર્ચ | શુક્રવાર |
| 8 | મહાવીર જયંતી (અંદાજિત) | 31 માર્ચ | મંગળવાર |
| 9 | ગુડ ફ્રાઈડે | 3 એપ્રિલ | શુક્રવાર |
| 10 | હનુમાન જયંતી | 2 એપ્રિલ | ગુરુવાર |
| 11 | અક્ષય તૃતીયા (અખાત્રીજ) | 20 એપ્રિલ | સોમવાર |
| 12 | બુદ્ધ પૂર્ણિમા (અંદાજિત) | 1 મે | શુક્રવાર |
| 13 | ઈદ-ઉલ-અઝહા / બકરી ઈદ (અંદાજિત) | 27 મે | બુધવાર |
| 14 | રથયાત્રા | 16 જુલાઈ | ગુરુવાર |
| 15 | ગુરુ પૂર્ણિમા | 29 જુલાઈ | બુધવાર |
| 16 | રક્ષાબંધન | 28 ઓગસ્ટ | શુક્રવાર |
| 17 | જન્માષ્ટમી | 4 સપ્ટેમ્બર | શુક્રવાર |
| 18 | ગણેશ ચતુર્થી | 14 સપ્ટેમ્બર | સોમવાર |
| 19 | નવરાત્રી (ઘટસ્થાપના) | 11 ઓક્ટોબર | રવિવાર |
| 20 | દશેરા (વિજયાદશમી) | 20 ઓક્ટોબર | મંગળવાર |
| 21 | શરદ પૂર્ણિમા (અંદાજિત) | 25 ઓક્ટોબર | રવિવાર |
| 22 | ધનતેરસ | 6 નવેમ્બર | શુક્રવાર |
| 23 | કાળી ચૌદશ | 7 નવેમ્બર | શનિવાર |
| 24 | દિવાળી (લક્ષ્મી પૂજન) | 8 નવેમ્બર | રવિવાર |
| 25 | નૂતન વર્ષ / બેસતું વર્ષ (અન્નકૂટ) | 10 નવેમ્બર | મંગળવાર |
| 26 | ભાઈબીજ | 11 નવેમ્બર | બુધવાર |
| 27 | દેવ દિવાળી / કારતકી પૂર્ણિમા (અંદાજિત) | 24 નવેમ્બર | મંગળવાર |
| 28 | નાતાલ (ક્રિસમસ) | 25 ડિસેમ્બર | શુક્રવાર |
1. ઉત્તરાયણ (મકર સંક્રાંતિ) – 14 જાન્યુઆરી 2026
ગુજરાતના વર્ષની શરૂઆત ધામધૂમથી ઉત્તરાયણ સાથે થાય છે. આ દિવસે સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે એટલે તેને મકર સંક્રાંતિ પણ કહેવાય છે. અમદાવાદ, સુરત, વડોદરા અને રાજકોટ જેવાં શહેરોમાં આ પર્વ પતંગોત્સવ તરીકે ઓળખાય છે અને આખો દિવસ ધાબાં ઉપર “કાપ્યો છે!” ના અવાજો ગૂંજતા રહે છે.
ઉત્તરાયણ વિશે ટૂંકી માહિતી
| તારીખ | 14 જાન્યુઆરી 2026 (બુધવાર) |
|---|---|
| ધાર્મિક મહત્વ | સૂર્યની ઉત્તર દિશા તરફ ગતિ, દાન-પુણ્યનું પર્વ |
| ખાસ વાનગી | તલ-ગોળના લાડુ, ચીક્કી, ઊંધિયું, જલેબી |
| મુખ્ય પ્રવૃત્તિ | પતંગ ઉડાડવી, દાન કરવું, સૂર્યપૂજા |
વિશેષતાઓ:
- ગુજરાત સરકાર દર વર્ષે આંતરરાષ્ટ્રીય પતંગોત્સવ (International Kite Festival) નું આયોજન કરે છે, જેમાં દેશ-વિદેશના પતંગબાજ ભાગ લે છે.
- બીજા દિવસે એટલે 15 જાન્યુઆરીએ “વાસી ઉત્તરાયણ” ઉજવાય છે, જ્યારે બાકી રહેલી પતંગો ઉડાડવામાં આવે છે.
- તલ-ગોળનું સેવન શિયાળામાં શરીરને ગરમાવો આપે છે એવી લોકમાન્યતા આ પર્વ સાથે જોડાયેલી છે.
2. મહા શિવરાત્રી – 15 ફેબ્રુઆરી 2026
મહા શિવરાત્રી ભગવાન શિવને સમર્પિત સૌથી પવિત્ર રાત્રિ ગણાય છે. ગુજરાતમાં જૂનાગઢ પાસે આવેલા ભવનાથ મંદિરે યોજાતો ભવનાથનો મેળો આ પર્વનું સૌથી મોટું આકર્ષણ છે, જ્યાં નાગા બાવાઓની રવેડી અને લાખો શ્રદ્ધાળુઓ ઉમટે છે.
- ભક્તો આખો દિવસ ઉપવાસ રાખી શિવલિંગ પર દૂધ, જળ અને બિલિપત્ર ચઢાવે છે.
- રાત્રિ જાગરણ અને “ૐ નમઃ શિવાય” નો જાપ આ પર્વની ઓળખ છે.
- સોમનાથ જ્યોતિર્લિંગ ખાતે વિશેષ પૂજા અને દર્શનનું આયોજન થાય છે.
3. હોળી અને ધુળેટી – 3 અને 4 માર્ચ 2026
રંગોનો તહેવાર હોળી અસત્ય પર સત્યના વિજયનું પ્રતીક છે. પહેલી સાંજે (3 માર્ચ) હોળિકા દહન થાય છે, જેમાં લોકો હોળી પ્રગટાવી તેની પ્રદક્ષિણા કરે છે અને ધાણી-ખજૂરની આહુતિ આપે છે. બીજા દિવસે (4 માર્ચ) ધુળેટી પર એકબીજાને ગુલાલ અને રંગ લગાવી આનંદ મનાવવામાં આવે છે.
હોળી-ધુળેટી વિશે ટૂંકી માહિતી
| હોળિકા દહન | 3 માર્ચ 2026 (મંગળવાર) |
|---|---|
| ધુળેટી (રંગોત્સવ) | 4 માર્ચ 2026 (બુધવાર) |
| સંદેશ | અનિષ્ટ પર સારપનો વિજય, ભાઈચારો |
| ખાસ વાનગી | ઘૂઘરા, ખજૂર, ઠંડાઈ |
4. રામ નવમી – 27 માર્ચ 2026
ચૈત્ર માસની નવમીના દિવસે ભગવાન રામનો જન્મોત્સવ ઉજવાય છે. મંદિરોમાં રામ કથા, ભજન અને શોભાયાત્રાનું આયોજન થાય છે. ઘણા ભક્તો આ દિવસે ઉપવાસ રાખી રામ નામનું સ્મરણ કરે છે.
5. રથયાત્રા – 16 જુલાઈ 2026
અમદાવાદની ભગવાન જગન્નાથની રથયાત્રા ગુજરાતના સૌથી ભવ્ય ધાર્મિક પ્રસંગોમાંની એક છે. અષાઢી બીજના દિવસે ભગવાન જગન્નાથ, બહેન સુભદ્રા અને ભાઈ બલભદ્ર રથમાં બિરાજી નગરચર્યાએ નીકળે છે.
- અમદાવાદના જમાલપુર જગન્નાથ મંદિરથી નીકળતી રથયાત્રામાં લાખો ભક્તો, હાથી, અખાડા અને ભજનમંડળીઓ જોડાય છે.
- ભક્તોમાં મગ, જાંબુ અને પ્રસાદનું વિતરણ કરવામાં આવે છે.
- પુરી પછી અમદાવાદની રથયાત્રા દેશની બીજી સૌથી જૂની અને મોટી રથયાત્રા ગણાય છે.
6. રક્ષાબંધન – 28 ઓગસ્ટ 2026
ભાઈ-બહેનના પવિત્ર પ્રેમનું પ્રતીક એવો રક્ષાબંધનનો તહેવાર શ્રાવણ પૂર્ણિમાએ આવે છે. બહેન ભાઈના કાંડે રાખડી બાંધી તેની લાંબી ઉંમરની કામના કરે છે અને ભાઈ તેની રક્ષાનું વચન આપે છે. આ દિવસ પરિવારના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવે છે.
7. જન્માષ્ટમી – 4 સપ્ટેમ્બર 2026
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણનો જન્મોત્સવ એટલે જન્માષ્ટમી. દ્વારકા અને ડાકોર જેવાં તીર્થધામોમાં આ પર્વ ખૂબ ધામધૂમથી ઉજવાય છે. મધ્યરાત્રિએ કૃષ્ણ જન્મની ઉજવણી, મટકી ફોડ અને ભજન-કીર્તનનું વાતાવરણ સર્જાય છે.
- દ્વારકાધીશ મંદિરમાં વિશેષ શણગાર અને દર્શનનું આયોજન થાય છે.
- ઘણી જગ્યાએ “મટકી ફોડ” (દહીં હાંડી) ની સ્પર્ધા યોજાય છે.
- ભક્તો આખો દિવસ ઉપવાસ રાખી મધ્યરાત્રિએ પારણાં કરે છે.
8. નવરાત્રી – 11 થી 19 ઓક્ટોબર 2026
નવરાત્રી ગુજરાતની ઓળખ છે અને વિશ્વભરમાં ગુજરાત તેના ગરબા માટે પ્રખ્યાત છે. નવ રાત્રિ સુધી માતાજીની આરાધના, ગરબા અને દાંડિયા રાસની રમઝટ જામે છે. 2026માં ઘટસ્થાપના 11 ઓક્ટોબરે થશે અને દશમા દિવસે એટલે 20 ઓક્ટોબરે દશેરા ઉજવાશે.
નવરાત્રી વિશે ટૂંકી માહિતી
| શરૂઆત | 11 ઓક્ટોબર 2026 (ઘટસ્થાપના) |
|---|---|
| પૂર્ણાહુતિ | 19 ઓક્ટોબર 2026 |
| આરાધ્ય દેવી | મા દુર્ગાનાં નવ સ્વરૂપ |
| મુખ્ય પ્રવૃત્તિ | ગરબા, દાંડિયા રાસ, માતાજીની આરતી |
વિશેષતાઓ:
- વડોદરાના યુનાઇટેડ વે અને અમદાવાદના ક્લબ-પાર્ટી પ્લોટ ગરબા દેશભરમાં જાણીતા છે.
- ખેલૈયાઓ ચણિયા-ચોળી અને કેડિયું પહેરી પરંપરાગત વેશમાં ગરબે ઘૂમે છે.
- નવ દિવસ દરમિયાન દરેક દિવસનો એક વિશેષ રંગ અને દેવીસ્વરૂપ સાથે સંબંધ હોય છે.
9. દિવાળી અને નૂતન વર્ષ – નવેમ્બર 2026
દિવાળી ગુજરાતનો સૌથી મોટો અને પાંચ દિવસ ચાલતો તહેવાર છે. ધનતેરસથી શરૂ થઈ ભાઈબીજ સુધી ચાલતા આ પર્વમાં ઘર-ઘર દીવા પ્રગટે છે, રંગોળી પુરાય છે અને લક્ષ્મી પૂજન થાય છે. ગુજરાતી પરિવારો માટે દિવાળી પછીનું બેસતું વર્ષ નવા વર્ષની શરૂઆત અને નવા હિસાબ-ચોપડા (ચોપડા પૂજન) નું પ્રતીક છે.
દિવાળી પર્વ – પાંચ દિવસ
| દિવસ | તારીખ 2026 | મહત્વ |
|---|---|---|
| ધનતેરસ | 6 નવેમ્બર | ધન-આરોગ્યની પૂજા, ખરીદી |
| કાળી ચૌદશ | 7 નવેમ્બર | હનુમાનજી અને કાળી માતાની પૂજા |
| દિવાળી | 8 નવેમ્બર | લક્ષ્મી પૂજન, ચોપડા પૂજન |
| બેસતું વર્ષ (અન્નકૂટ) | 10 નવેમ્બર | નૂતન વર્ષ, ગોવર્ધન પૂજા |
| ભાઈબીજ | 11 નવેમ્બર | ભાઈ-બહેનનું પર્વ |
વિશેષતાઓ:
- વેપારીઓ માટે દિવાળી પર ચોપડા પૂજન અને શારદા પૂજનનું વિશેષ મહત્વ છે.
- ઘરોમાં ફરાળ, મઠિયા, ઘૂઘરા, સુંવાળી અને ચકરી જેવી પરંપરાગત વાનગીઓ બને છે.
- બેસતા વર્ષે લોકો એકબીજાને “સાલ મુબારક” કહી નવા વર્ષની શુભકામના પાઠવે છે.
ગુજરાતના અન્ય સમુદાયોના તહેવારો
ગુજરાત તેની વિવિધતામાં એકતા માટે જાણીતું છે. અહીં હિન્દુ તહેવારો ઉપરાંત મુસ્લિમ, જૈન, ખ્રિસ્તી અને પારસી સમુદાયના તહેવારો પણ એટલા જ ઉત્સાહથી ઉજવાય છે.
- ઈદ-ઉલ-ફિત્ર અને ઈદ-ઉલ-અઝહા: રમઝાન અને બકરી ઈદ પર મસ્જિદોમાં નમાજ અને ઘરોમાં સેવ-ખજૂરની મીઠાશ છવાય છે (તારીખ ચંદ્રદર્શન પર આધારિત).
- પર્યુષણ પર્વ (જૈન): આઠ દિવસ ચાલતું આ પર્વ તપ, ક્ષમા અને આત્મશુદ્ધિનું પ્રતીક છે; સંવત્સરીના દિવસે “મિચ્છામિ દુક્કડમ્” કહી ક્ષમાયાચના થાય છે.
- નાતાલ (ક્રિસમસ): 25 ડિસેમ્બરે ચર્ચમાં પ્રાર્થના અને ઘરોમાં ક્રિસમસ ટ્રી સાથે ઉજવણી થાય છે.
- મહાવીર જયંતી અને બુદ્ધ પૂર્ણિમા: અહિંસા અને કરુણાનો સંદેશ આપતા આ પર્વ પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક ઉજવાય છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
પ્ર: ગુજરાતનો સૌથી મોટો તહેવાર કયો છે?
ઉ: ગુજરાતમાં નવરાત્રી અને દિવાળી બંને સૌથી મોટા તહેવારો ગણાય છે. નવરાત્રીના ગરબા વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે, જ્યારે દિવાળી પાંચ દિવસ સુધી ધામધૂમથી ઉજવાય છે.પ્ર: 2026માં ઉત્તરાયણ ક્યારે છે?
ઉ: 2026માં ઉત્તરાયણ (મકર સંક્રાંતિ) 14 જાન્યુઆરી, બુધવારે છે અને બીજા દિવસે 15 જાન્યુઆરીએ વાસી ઉત્તરાયણ ઉજવાશે.પ્ર: 2026માં દિવાળી કઈ તારીખે છે?
ઉ: 2026માં દિવાળી (લક્ષ્મી પૂજન) 8 નવેમ્બર, રવિવારે છે અને બેસતું વર્ષ (નૂતન વર્ષ) 10 નવેમ્બરે ઉજવાશે.પ્ર: ગુજરાત નવરાત્રી માટે કેમ પ્રખ્યાત છે?
ઉ: ગુજરાતના ગરબા અને દાંડિયા રાસ તેની આગવી પરંપરા, પોશાક અને લોકસંગીતના કારણે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત છે. નવ રાત્રિ સુધી લાખો ખેલૈયાઓ માતાજીની આરાધનામાં ગરબે ઘૂમે છે.પ્ર: શું આ તારીખોમાં ફેરફાર થઈ શકે?
ઉ: હા. હિન્દુ તહેવારો પંચાંગ-તિથિ પ્રમાણે અને મુસ્લિમ તહેવારો ચંદ્રદર્શન પ્રમાણે નક્કી થાય છે, તેથી કેટલાક તહેવારોની તારીખ સ્થાનિક પંચાંગ મુજબ એક-બે દિવસ બદલાઈ શકે છે.
નિષ્કર્ષ
ગુજરાતના તહેવારો માત્ર ઉજવણી નથી, પણ આપણી સંસ્કૃતિ, પરંપરા અને એકતાનું જીવંત ઉદાહરણ છે. ઉત્તરાયણથી શરૂ થઈ દિવાળી અને નૂતન વર્ષ સુધીનું આ આખું ચક્ર ગુજરાતી જીવનમાં ઉમંગ અને શ્રદ્ધા ભરી દે છે. આશા છે કે ગુજરાતના તહેવારો ની લિસ્ટ 2026 તમને આખા વર્ષનું આયોજન કરવામાં અને દરેક પર્વ સમયસર ઉજવવામાં ઉપયોગી બનશે. કઈ તારીખ કયો તહેવાર છે તે યાદ રાખવા આ યાદી સાચવી રાખો અને પરિવાર-મિત્રો સાથે વહેંચો.
Disclaimer: આ લેખ માહિતીના હેતુથી લખાયેલ છે. હિન્દુ તહેવારોની તારીખો તિથિ આધારિત હોવાથી પંચાંગ ભેદે બદલાઈ શકે છે – મુખ્ય તહેવાર કે મેળા પહેલા સ્થાનિક પંચાંગ અથવા સત્તાવાર જાહેરાત જરૂર ચકાસો.
Also Read: પ્રધાનમંત્રી માતૃ વંદના યોજના 2026: ₹5,000 થી ₹11,000 સુધીની સહાય — ગર્ભવતી મહિલા આ યોજના ચૂકી ન જાય